Người cao tuổi thường có nguy cơ mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính, suy giảm chức năng vận động, dinh dưỡng, nhận thức và khả năng tự chăm sóc. Việc phát hiện sớm những thay đổi bất thường có ý nghĩa quan trọng trong điều trị, dự phòng biến chứng và duy trì chất lượng cuộc sống.
1. Đi lại khó khăn, yếu cơ, mất thăng bằng hoặc thường xuyên té ngã
Tình trạng đi lại chậm, yếu cơ, mất thăng bằng hoặc nhiều lần bị té ngã không nên đơn thuần được cho là biểu hiện tất yếu của tuổi già.
Đây có thể liên quan đến nhiều yếu tố như suy giảm sức cơ, rối loạn thăng bằng, bệnh lý thần kinh – cơ xương khớp, thị lực hoặc tác dụng không mong muốn của thuốc. Người cao tuổi có tiền sử té ngã cần được đánh giá nguy cơ té ngã và các yếu tố liên quan để có biện pháp dự phòng phù hợp.
2. Ăn uống kém, sụt cân không rõ nguyên nhân
Giảm cảm giác ngon miệng, ăn uống kém hoặc sụt cân không chủ ý có thể khiến người cao tuổi nhanh chóng suy giảm thể lực và khối lượng cơ.
Nếu tình trạng này kéo dài, người bệnh có nguy cơ suy dinh dưỡng, suy giảm sức cơ và giảm khả năng thực hiện các hoạt động hằng ngày. Vì vậy, sụt cân không rõ nguyên nhân hoặc ăn uống giảm kéo dài là dấu hiệu cần được quan tâm và đánh giá.
3. Hay quên, lú lẫn hoặc suy giảm khả năng nhận thức
Một số thay đổi về trí nhớ có thể xuất hiện khi tuổi cao. Tuy nhiên, nếu người cao tuổi ngày càng hay quên, thường xuyên nhầm lẫn, khó thực hiện những công việc quen thuộc hoặc có sự thay đổi rõ rệt trong sinh hoạt và hành vi, gia đình nên đưa người bệnh đi khám.
Đánh giá sớm giúp phân biệt những thay đổi nhận thức liên quan đến tuổi với các tình trạng bệnh lý cần được theo dõi và điều trị.
4. Mất ngủ kéo dài, ngủ nhiều bất thường hoặc thường xuyên mệt mỏi
Rối loạn giấc ngủ khá thường gặp ở người cao tuổi. Mất ngủ kéo dài, ngủ không sâu, thức giấc nhiều lần, buồn ngủ quá mức vào ban ngày hoặc mệt mỏi thường xuyên có thể ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe thể chất và tinh thần.
Đặc biệt, khi rối loạn giấc ngủ đi kèm thay đổi tâm trạng, giảm khả năng hoạt động hoặc các triệu chứng sức khỏe khác, người bệnh nên được thăm khám để tìm nguyên nhân.
5. Phải sử dụng nhiều loại thuốc hoặc gặp khó khăn trong việc dùng thuốc
Người cao tuổi thường mắc nhiều bệnh mạn tính và có thể phải sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc.
Việc sử dụng nhiều thuốc làm tăng nguy cơ tương tác thuốc, dùng sai liều hoặc gặp tác dụng không mong muốn. Nếu người bệnh khó nhớ lịch uống thuốc, thường xuyên nhầm thuốc hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc từ nhiều chuyên khoa, việc được bác sĩ đánh giá và rà soát thuốc là rất cần thiết.
6. Mắc nhiều bệnh mạn tính cùng lúc
Tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, bệnh phổi, bệnh xương khớp và nhiều bệnh mạn tính khác có thể đồng thời xuất hiện ở một người cao tuổi.
Khi người bệnh phải điều trị nhiều bệnh cùng lúc, việc chăm sóc cần được tiếp cận một cách toàn diện, không chỉ tập trung vào từng bệnh riêng lẻ. Khám chuyên khoa Lão học có thể giúp đánh giá tổng thể tình trạng sức khỏe, chức năng, dinh dưỡng, nhận thức, tâm lý và khả năng tự chăm sóc của người bệnh.
7. Khó khăn trong các hoạt động sinh hoạt hằng ngày
Một dấu hiệu quan trọng khác là người cao tuổi bắt đầu gặp khó khăn trong những hoạt động vốn có thể tự thực hiện trước đây như ăn uống, tắm rửa, mặc quần áo, đi lại hoặc tự chăm sóc bản thân.
Sự suy giảm khả năng thực hiện các hoạt động hằng ngày có thể là biểu hiện của nhiều vấn đề sức khỏe và cần được đánh giá để xác định nguyên nhân, mức độ suy giảm chức năng cũng như xây dựng kế hoạch chăm sóc phù hợp.
Đừng xem mọi thay đổi ở người cao tuổi là “do tuổi già”. Khi có dấu hiệu bất thường, hãy chủ động đưa người thân đi khám để được đánh giá và tư vấn phù hợp.